Persoonsgerichte experiëntiële Psychotherapie (PeP) werd voorheen cliëntgerichte psychotherapie genoemd. Ze delen dezelfde wortels, maar de nieuwe naam geeft de ontwikkeling van het gedachtegoed weer.

Zelfontplooiing

Een belangrijk uitgangspunt van PeP is dat psychisch welzijn samenhangt met de mogelijkheid om, binnen de gegevenheden van ons leven, ons zelf te zijn en ons verder als mens te ontwikkelen. In een omgeving die voldoende veiligheid biedt, kan men zich het beste ontplooien. Door een onveilige buiten- of binnenwereld kan dit proces van ontwikkeling stagneren en kunnen klachten ontstaan. U voelt zich bijvoorbeeld somber, gespannen of u hebt het gevoel vast te lopen. In PeP gaat het over deze klachten en de problemen waarmee deze klachten samenhangen.

Gedachten en gevoelens

Het zicht krijgen op deze persoonlijke problemen gaat beter wanneer iemand in contact is met zichzelf, met het eigen innerlijk, dus niet alleen met zijn gedachten maar vooral ook met zijn gevoelens. Door in gesprek te komen over deze gevoelens en gedachten, kunt u uw problemen onderzoeken en ontdekken hoe u hierin verder kunt komen.

De houding van de psychotherapeut

Een grondgedachte van PeP is dat de houding van de psychotherapeut in dit gesprek van groot belang is. Die therapeutische houding bestaat uit drie elementen: empathie, acceptatie en echtheid. Dat wil zeggen: de psychotherapeut leeft zich zo goed mogelijk in de cliënt in, accepteert de cliënt zoals hij is, d.w.z. hij is niet veroordelend en helpt de cliënt zichzelf niet te veroordelen en hij is als psychotherapeut in contact met zijn eigen gevoelens. In de persoonsgerichte experëntiële visie zorgen deze basiselementen voor een veilig klimaat, waarin de cliënt zich verder kan ontwikkelen.

De persoon als geheel

Persoonsgericht wil zeggen dat de psychotherapeut niet uw psychische 'stoornis' als uitgangspunt neemt, maar u aanspreekt als persoon en met u onderzoekt hoe het komt dat u, met uw voorgeschiedenis en toekomstverwachting, op dit moment klachten heeft. Het gaat er hierbij niet zozeer om hoe de psychotherapeut uw problemen ziet, maar vooral om de betekenis die ze voor u hebben.

Voor welke problemen?

Mensen met uiteenlopende problemen kunnen baat hebben bij PeP. Belangrijker echter dan de aard van uw klacht, is het feit dat u bereid bent, en in zekere zin behoefte voelt om in de therapie bij uzelf stil te staan. Er is meestal een aanleiding, in de werksituatie of in uw persoonlijke relaties, die u doet besluiten iets aan uw klachten of problemen te gaan doen.

Veelvoorkomende klachten en problemen

Om er een aantal te noemen: weinig zelfvertrouwen hebben en onzeker zijn, je somber voelen, gespannen zijn, slecht slapen, veel piekeren en tegen alles op zien, geen keuzes kunnen maken of niet weten wat je wilt, tot niets kunnen komen, perfectionistisch zijn, je negatief en kritisch voelen naar anderen, moeilijk kunnen genieten en overmatig controle houden, onder je niveau functioneren of juist jezelf groter voordoen dan je bent, in verschillende situaties steeds weer in dezelfde conflicten terechtkomen, geen relatie aan durven gaan of je ongelukkig voelen in de relatie, jezelf niet durven uitspreken of je geremd voelen in gezelschap, onduidelijke lichamelijke klachten hebben, een verstoord eetpatroon hebben, last hebben van nare of schokkende ervaringen die je hebt mee gemaakt.

De eerste gesprekken

In de eerste gesprekken met u zal het gaan over uw klachten/problemen, over uw situatie nu en over uw levensloop: hoe kijkt u daar tegenaan, wat vindt u daarin van belang. Vaak hebt u zelf een idee over een verband of samenhang, hoe kijkt u tegen uzelf en uw problemen aan? Wat zou er moeten veranderen of hoe zou u zelf willen veranderen? Wanneer voelt u zich juist goed? De psychotherapeut kan ook ter sprake brengen hoe hij u in het gesprek ervaart. Dit doet hij om u te helpen zicht op te krijgen op de manier waarop u met anderen omgaat.

Vroeger en nu

In de gesprekken die volgen zal het vooral gaan over datgene wat u op dat moment bezighoudt en zal uw psychotherapeut nauwkeurig luisteren om u te helpen uw gevoelens en gedachten uit te drukken. Ook ervaringen uit het verleden die u nu bezighouden zijn onderwerp van gesprek.

Uw psychotherapeut legt ideeën aan u voor

In die gesprekken zal de psychotherapeut ook zijn eigen ideeën over u en uw problemen aan u voorleggen. Hierbij kan duidelijk worden op welke specifieke manier u naar uzelf en naar anderen gewend bent te kijken. Of u ontdekt aspecten waar u nog niet eerder bij stil had gestaan; soms wordt duidelijk hoe dit te maken heeft met de manier waarop u van jongs af aan gewend bent uzelf te zien.

Sterke kanten en beperkingen

In PeP kunt u meer zicht krijgen op uzelf, niet alleen op de problematische kanten, maar ook de sterke kanten van uw persoonlijkheid, die u zich soms onvoldoende heeft kunnen toe-eigenen. Ook kan het zijn dat u zich realiseert dat u meer of andere dingen van uzelf eist of verwacht dan bij u passen. Door uw beperkingen onder ogen te zien en meer gebruik te maken van uw mogelijkheden kunt u er beter in slagen om met moeilijke situaties in uw leven om te gaan.

Veel of weinig gevoelens

Uw psychotherapeut nodigt u uit stil te staan bij, en te ervaren wat er in u omgaat. Vaak zegt het, soms nog globale, gevoel over iets meer dan datgene wat u er al over heeft bedacht. Voor sommige cliënten is dit aanvankelijk moeilijk, omdat ze bijvoorbeeld het gevoel hebben 'op slot' te zitten. Of ze zijn bang voor emoties die dan boven kunnen komen, zoals kwaadheid of verdriet. De psychotherapeut helpt u om in contact te komen met uw gevoelens en deze te verwoorden.

Al zoekend oplossingen vinden

U formuleert al zoekende, in soms weer andere bewoordingen, uw situatie en uw problemen waarmee deze in een iets ander licht komen te staan. Van daaruit komt u vaak zelf op een ander gezichtspunt of op een andere manier van omgaan met een probleem. Een persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeut draagt in de regel geen oplossingen aan, maar helpt u uw eigen oplossingen te zoeken.

Verschillende accenten

Hoe de therapie precies zal verlopen is niet te voorspellen, omdat het gaat om een wisselwerking tussen cliënt en therapeut. Het is niet zo dat er een van tevoren vastgesteld programma wordt gevolgd. Er kunnen wel verschillende accenten worden gelegd. De psychotherapeut kan bijvoorbeeld meer gestructureerd te werk gaan. De psychotherapeut probeert steeds zo goed mogelijk bij de mogelijkheden en behoeften van de cliënt aan te sluiten.

PeP of een andere vorm van psychotherapie?

Het is niet zo dat voor één bepaalde klacht één soort therapie het beste zou zijn. Uit onderzoek blijkt dat psychotherapie werkt, zowel PeP als andere vormen van psychotherapie. Een richtlijn voor wie bij welke therapie het meeste baat heeft, is dan ook niet te geven. Voor het succes van een therapie blijkt het wel van belang dat er een goede therapeutische relatie tot stand komt en dat er overeenstemming is over de manier van werken. Als u zich aangesproken voelt door PeP, is dit daarom een goede reden om te vragen om of op zoek te gaan naar een persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeut.

Kort of lang?

In de beginfase van de therapie zal de psychotherapeut met u bespreken hoe lang de therapie naar verwachting zal duren, gezien de problematiek waarmee u komt. Hij zal regelmatig met u nagaan in hoeverre de doelstellingen van de therapie bereikt zijn. Doorgaans hebt u wekelijks een gesprek van drie kwartier met uw psychotherapeut. Dit kan ook een keer per twee weken zijn, afhankelijk van wat u met uw psychotherapeut hierover afspreekt. U bepaalt in onderling overleg wanneer de therapie kan stoppen, want een PeP is een therapie 'op maat'. U moet er van uit gaan dat PeP enkele maanden tot een jaar duurt. Soms kan dat, afhankelijk van de problematiek, langer zijn. Ook factoren van buitenaf, zoals het maximum aantal zittingen dat voor vergoeding in aanmerking komt, spelen een rol.

Waar kunt u terecht?

Persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeuten werken in verschillende settings, bijvoorbeeld binnen een instelling van Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) of als zelfstandig gevestigd psychotherapeut. U kunt de namen en adressen van persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeuten bij u in de buurt vinden onder de knop zoek een psychotherapeut.

Wat zijn de kosten?

Er vindt een vergoeding voor psychotherapie plaats vanuit de basisverzekering voor iedereen die bij een Nederlandse ziektekostenverzekeraar is verzekerd. De vergoeding kan variëren van 50% tot 100%, de therapeut dient dan te zijn geregistreerd als psychotherapeut, klinisch psycholoog of psychiater in het BIG register van de Nederlandse overheid. Daarnaast is de vergoeding afhankelijk van het type zorgverzekering (natura of restitutie) die u heeft afgesloten en het type contract dat de therapeut met de zorgverzekeraar heeft.
Als u in behandeling wilt bij een persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeut dan kunt u contact opnemen met een GGZ-instelling in uw regio of op zoek gaan naar een vrijgevestigd therapeut.