Persoonsgerichte experiëntiële Psychotherapie (PeP) werd voorheen, en nog steeds vaak, cliëntgerichte psychotherapie (CP) genoemd. De nieuwe term geeft de ontwikkeling van het gedachtegoed weer. In het dagelijks gebruik worden de termen PeP en CP vaak door elkaar gebruikt.

Zelfontplooiing

Een belangrijk uitgangspunt van PeP is dat psychisch welzijn samenhangt met de mogelijkheden om, binnen de gegevenheden van ons leven, ons zelf te zijn en ons steeds te ontwikkelen. In een omgeving die voldoende veiligheid biedt kan men zich het beste ontplooien. Door een onveilige buiten- of binnenwereld kan dit proces van ontwikkeling stagneren en kunnen klachten ontstaan. U voelt zich bijvoorbeeld somber, gespannen of u hebt het gevoel vast te lopen. In PeP worden klachten gezien als uiting van betekenisvolle problemen. De samenhang van klachten en problemen worden via het gevoel onderzocht: een bwustwordingsproces.

Gedachten en gevoelens

Het zicht krijgen op deze persoonlijke problemen lukt wanneer iemand in contact is met zichzelf, met het eigen innerlijk. Dus het gaat niet alleen over gedachten, maar vooral ook over contact met gevoelens. Door in gesprek te komen over uw gevoelens en gedachten, kunt u uw problemen onderzoeken en ontdekken hoe u hierin verder kunt komen.

De houding van de psychotherapeut

Een grondgedachte van PeP is dat de houding van de psychotherapeut in dit gesprek van groot belang is. Die therapeutische houding bestaat uit drie elementen: empathie, acceptatie en echtheid. Dat wil zeggen: de psychotherapeut leeft zich zo goed mogelijk in de cliënt in, accepteert de cliënt zoals hij is, d.w.z. hij is niet veroordelend en helpt de cliënt zichzelf niet te veroordelen en hij is als psychotherapeut in contact met zijn eigen gevoelens. In de persoonsgerichte experëntiële visie zorgen deze basiselementen voor een veilig klimaat, waarin de cliënt zich verder kan ontwikkelen.

De persoon als geheel

Persoonsgericht wil zeggen dat de psychotherapeut niet uw psychische 'stoornis' als uitgangspunt neemt, maar u aanspreekt als persoon en met u onderzoekt hoe het komt dat u, met uw voorgeschiedenis en toekomstverwachtingen, op dit moment vast loopt en/of klachten heeft. Het gaat er hierbij niet zozeer om hoe de psychotherapeut uw problemen ziet, maar vooral om de betekenis die ze voor u hebben.

Voor welke problemen?

Mensen met uiteenlopende problemen kunnen baat hebben bij PeP. Belangrijker echter dan de aard van uw klacht, is het feit dat u bereid bent, en in zekere zin behoefte voelt om in de therapie bij uzelf stil te staan. Er is wel meestal een aanleiding, in de werksituatie of in uw persoonlijke relaties, die u doet besluiten iets aan uw klachten of problemen te gaan doen.

Om er een aantal te noemen: weinig zelfvertrouwen hebben en onzeker zijn, je somber voelen, gespannen zijn, slecht slapen, veel piekeren en tegen alles op zien, geen keuzes kunnen maken of niet weten wat je wilt, tot niets kunnen komen, perfectionistisch zijn, je negatief en kritisch voelen naar anderen, moeilijk kunnen genieten en overmatig controle houden, onder je niveau functioneren of juist jezelf groter voordoen dan je bent, in verschillende situaties steeds weer in dezelfde conflicten terechtkomen, geen relatie aan durven gaan of je ongelukkig voelen in relatie(s), jezelf niet durven uitspreken of je geremd voelen in gezelschap, onduidelijke lichamelijke klachten hebben, een verstoord eetpatroon hebben, last hebben van nare of schokkende ervaringen die je hebt mee gemaakt in het recente verleden of vroeger.

De gesprekken

In de eerste gesprekken met u zal het gaan over waarom u nu psychotherapeutische hulp zoekt, over uw situatie nu en over uw levensloop: hoe kijkt u daar tegenaan en wat vindt u daarin van belang. Vaak, maar niet altijd, hebben mensen ideeën over verbanden die er kunnen zijn tussen hoe zij zich voelen en wat zij meegemaakt hebben en meemaken. Wat zou er moeten veranderen of hoe zou u zelf willen veranderen? Wanneer voelt u zich juist goed? 

In de gesprekken die volgen zal het gaan over datgene wat u op dat moment bezighoudt en zal uw psychotherapeut nauwkeurig luisteren om u te helpen uw gevoelens en gedachten te verwoorden en de betekenis die deze voor u hebben verhelderen. Ook ervaringen uit het verleden die u nu bezighouden zijn onderwerp van gesprek.

Uw psychotherapeut legt ideeën aan u voor

In de gesprekken zal de psychotherapeut ook zijn/haar eigen ideeën over u en uw problemen aan u voorleggen. Alleen voorleggen; u kijkt zelf steeds zorgvuldig of wat u voorgelegd wordt bij u past of niet. Uw gevoelsmatig weten, aanvoelen en begrijpen, staan centraal. Hierbij kan voor u duidelijk worden op welke specifieke manier u vindt dat u naar uzelf en naar anderen gewend bent te kijken. U kunt aspecten van uzelf ontdekken die voor u nieuw zijn. Soms wordt duidelijk hoe dit te maken heeft met de manier waarop u van jongs af aan gewend bent uzelf te zien door hoe u bent opgegroeid.

De psychotherapeut kan ook ter sprake brengen hoe hij/zij u in het gesprek ervaart. Deze transparantie bevordert de samenwerking en kan u ook helpen inzicht te krijgen op de manier waarop u door anderen ervaren wordt, wat soms helpt om uw eigen overtuigingen over hoe anderen u zien bij te stellen.

Uw sterke kanten en beperkingen

In PeP kunt u meer zicht krijgen op uzelf, niet alleen op de problematische kanten, maar ook de sterke kanten van uw persoonlijkheid, die u zich soms onvoldoende heeft kunnen toe-eigenen. Ook kan het zijn dat u zich realiseert dat u meer of andere dingen van uzelf eist of verwacht dan bij u passen. Door uw beperkingen onder ogen te zien en meer gebruik te maken van uw mogelijkheden kunt u er beter in slagen om met moeilijke situaties in uw leven om te gaan.

Veel of weinig gevoelens

Uw psychotherapeut nodigt u uit stil te staan bij, en te ervaren wat er in u omgaat. Vaak zegt gevoel, aanvankelijk soms heel globlaal, r iets meer dan datgene wat u er al over heeft bedacht. Voor sommige cliënten is dit aanvankelijk moeilijk, omdat ze bijvoorbeeld emotioneel 'op slot' zitten. Of ze zijn bang voor emoties die dan boven kunnen komen, zoals kwaadheid of verdriet. De psychotherapeut helpt u om dan toch in contact te komen met uw gevoelens en deze te verwoorden in een mate die u aankunt.

Al zoekend oplossingen vinden

U formuleert samen al zoekende, in soms weer andere bewoordingen, uw gevoelens en gedachten over uw leven, uw problemen en uw mogelijk traumatische ervaringen. Hiermee komen deze in een ander licht te staan. Van daaruit komt u vaak zelf op een ander gezichtspunt of op een andere manier van omgaan met een en ander. Een persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeut draagt in de regel geen oplossingen aan, maar helpt u uw eigen oplossingen te zoeken en te vinden.

Verschillende accenten

Hoe de therapie precies zal verlopen is niet te voorspellen, omdat het gaat om een wisselwerking tussen cliënt en therapeut. Het is niet zo dat er een van tevoren vastgesteld programma wordt gevolgd. Er kunnen wel verschillende accenten worden gelegd. De psychotherapeut kan bijvoorbeeld meer steun bieden of het meer aan u zelf over laten. De psychotherapeut probeert steeds zo goed mogelijk bij de mogelijkheden en behoeften van de cliënt aan te sluiten. Ook dit wordt met elkaar overlegd.

PeP of een andere vorm van psychotherapie?

Het is niet zo dat voor één bepaalde klacht één soort therapie het beste zou zijn. Uit onderzoek blijkt dat psychotherapie voor klachtenreductie werkt, zowel PeP als andere vormen van psychotherapie. PeP is een van de vormen van psychotherapie die gericht is op meer dan klachtreductie.
Een richtlijn voor wie bij welke pscyhotherapie het meeste baat heeft, is wetenschappelijk niet te geven. Voor het succes van psychotherapie is wel aangetoond dat het essentieel is dat er een goede therapeutische relatie tot stand komt en dat er overeenstemming is over de manier van werken. Als u zich aangesproken voelt door PeP, is dit daarom een goede reden om te vragen om, of op zoek te gaan naar, een persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeut.

Kort of lang?

In de beginfase van de therapie zal de psychotherapeut met u bespreken hoe lang de therapie naar verwachting zal duren. Factoren hierbij zijn: uw wensen, uw ervaringen, hoe u uw persoonlijkheid en situatie beoordeelt, en hoe uw psychotherapeut de situatie beoordeelt. U zult samen regelmatig nagaan in hoeverre de doelstellingen van de therapie bereikt zijn. Doorgaans hebt u wekelijks een gesprek van drie kwartier met uw psychotherapeut. Dit kan ook een keer per twee weken zijn, afhankelijk van wat u met uw psychotherapeut hierover afspreekt. Een Pep kan van enkele maanden tot meerdere jaren duren. Dit hangt af van hoeveel u wilt en kunt bereiken en hoe u het vindt om op deze wijze aan uw ontwikkeling te werken. U bepaalt het stoppen met psychotherapie zelf, bij voorkeur in onderling overleg met de psychotherapeut. PeP is een therapie 'op maat'.

Wat zijn de kosten?

Er vindt een vergoeding voor psychotherapie plaats vanuit de basisverzekering voor iedereen die bij een Nederlandse ziektekostenverzekeraar is verzekerd. De vergoeding kan variëren van 50% tot 100%, de therapeut dient dan te zijn geregistreerd als psychotherapeut, klinisch psycholoog en/of psychiater in het BIG register van de Nederlandse overheid. Daarnaast is de hoogte van de vergoeding afhankelijk van het type zorgverzekering (natura of restitutie) die u heeft afgesloten en of de psychotherapeut een contract met uw zorgverzekeraar heeft. Klik hier voor meer informatie over de kosten.

Waar kunt u terecht?

Persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeuten werken in verschillende settings, bijvoorbeeld binnen een instelling van Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) of als zelfstandig gevestigd psychotherapeut.

Als u in behandeling wilt bij een persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeut dan kunt u contact opnemen met een GGZ-instelling in uw regio of op zoek gaan naar een vrijgevestigd therapeut. U kunt de namen en adressen van persoonsgerichte experiëntiële psychotherapeuten bij u in de buurt vinden onder zoek een psychotherapeut.